به ‌سوی ملی‌گرایی مدنی

آرشیو یادداشت‌ها با برچسب

ایدئولوژی

تعداد مطالب: 9

رشته‌های دانشگاهی کمر به قتل مکاتب فلسفی بسته‌اند

رشته‌های دانشگاهی کمر به قتل مکاتب فلسفی بسته‌اند

زمانی پیش‌ازاین، جوانان برای پیوستن به جنبش‌های فکری و اجتماعی حق انتخاب داشتند. می‌توانستند آن‌ها را مثل لباسی که در فروشگاه‌های زنجیره‌ای به تن زده و امتحان می‌کنند، یک‌ بار امتحان کنند و اگر باب میلشان نبود، به‌سراغ جنبش بعدی بروند. این روشی نظام‌مند برای کشف فلسفۀ زندگی، راهی برای نگریستن به جهان و نوعی هویت بود. اما چرا امروزه مردم تمایل چندانی به جمع‌شدن در دسته‌های فکری ندارند؟
جام زهر در ماه عسل

جام زهر در ماه عسل

برنامه «ماه عسل» احسان علیخانی جنجال‌های زیادی درست کرده، از خواستگاری تحمیلی در برنامه زنده برای بچه‌های بهزیستی و مصاحبه با «پزر عروس» گرفته تا دستمزد چند ده میلیونی برای نشان دادن بدبختی. طرفداران برنامه می‌گویند ماه عسل گوشه‌های نادیده‌ای از جامعه را نشان می‌دهد اما منتقدانش معتقدند این برنامه با احساسات مخاطب بازی می‌کند و به اسم عسل جام زهر به کامش می‌ریزد تا پیامی نادرست درباره بدبختی و خوشبختی بدهد.
توحش همگانی و ایدئولوژی انکار

توحش همگانی و ایدئولوژی انکار

تخریب جهانی محیط‌زیست برای اولین‌بار مسئله بقای محیط‌زیست و ادامه گونه انسان را مطرح کرده است. امسال گرم‌ترین سال در صد سال گذشته بود. به‌جز گرمایش زمین بر اثر گازهای گلخانه‌ای، تغییر دمایی فصول در مناطق جغرافیایی، خشک‌سالی، ذوب‌شدن یخ‌های قطب و بالاآمدن سطح آب، سوراخ‌شدن لایه ازن، انقراض بسیاری از گونه‌های حیوانی، گیاهی و...، برخی دیگر از مشکلات محیط‌زیست هستند. ارتباط این تخریب گسترده با نیروهای تولیدی سرمایه‌داری در آثار مارکس و انگلس بحث شده است. سرمایه‌داری، فقط با تخریب منابع اصلی ثروت یعنی زمین و کارگر است که در مسیر رشد قرار می‌گیرد. آیا حل بحران محیط‌زیست بدون توجه به نقش آن در تأمین ارزش و انباشت در فرماسیون سرمایه‌داری و بدون دگرگونی این فرماسیون، امکان‌پذیر است؟ چقدر می‌توان به اثرگذاری نهادهایی که در مورد محیط‌زیست فعالیت می‌کنند، امیدوار بود؟ نمونه اعلای آن حزب سبزهای آلمان بود که در اتحاد با مرکل از بمب‌های خوشه‌ای حمایت کرد.


پنجشنبه گذشته سمیناری با همین مضمون با عنوان «محیط‌زیست، سرمایه و سلطه» در مؤسسه پرسش برگزار شد. نخست نیما عیسی‌پور درباره بت‌وار‌گی طبیعت صحبت کرد. سپس جواد گنجی به ارتباط شهرنشینی و به‌تبع آن حاشیه‌نشینی اجباری طبقات پایین و سلب مالکیت گسترده در تاریخ سرمایه‌داری پرداخت. او نتیجه‌ بلافصل سیاست‌های نولیبرال را گسترش طبقه‌ گسترده‌ای از کارگران غیرماهر، ایجاد سونامی‌های بیکاری، تخریب گسترده‌ زیرساخت‌های اقتصادی و اجتماعی بسیاری از کشورهای جهان سوم، ایجاد بخش غیررسمی کار، دامن‌زدن به تنش‌های اقتصادی، مذهبی و قومی در شهرها، فراگیرشدن نیروهای مافیایی و زیرزمینی در عرصه‌ اقتصاد شهری و بسیاری معضلات و مسائل دیگر دانست که همگی نقش تعیین‌کننده‌ای در ایجاد و گسترش پدیده‌ زاغه‌نشینی داشته‌اند.


در آخر مراد فرهادپور از گفتار ایدئولوژیک انکار در جهان امروز و به‌صورت خاص، انکار بحران محیط‌زیست گفت. گفتاری با سخنگوهای فراوان؛ از ‌میلیاردرهای نیمه‌دیوانه آمریکایی، آنهایی که هنوز اصرار دارند بحرانی وجود ندارد و با کمک پوپر و هایک، تقلا می‌کنند زمین‌شناسی و اکولوژی را از دایره علوم خارج بگذارند، فرهادپور تأکید دارد انتخاب ما دیگر بین توحش و تمدن نیست، چون این انتخاب پشت‌سر ماست. او معتقد است سرمایه‌داری خود را با ذات خود یکی کرده و این توحش، همگانی شده است. از نظر او، ایدئولوژی در مقام انکار، یعنی گسترش توحش در همه‌جا. برای فرهادپور این انکار به معنای پایان سیاست نیست، بلکه به معنای مواجهه با دوگانه‌هایی است که توحش را با هم همگانی می‌کنند. بااین‌حال، او نشان می‌دهد از دل کلی‌شدن این توحش است که استثناهایی بیرون می‌آید و از آنجاکه سرمایه‌داری توحش را یکدست کرده، پس این فرم‌ها نیز می‌توانند پس از مدتی یکدیگر را پیدا کنند. آنچه در ادامه می‌خوانید، گزارشی از بحث مراد فرهادپور در این همایش است.

مالجو: با صدایی رسا باید گفت غیرقانونی است، غیرقانونی است، غیرقانونی است

مالجو: با صدایی رسا باید گفت غیرقانونی است، غیرقانونی است، غیرقانونی است

نشست «عدالت آموزشی و مسئله‌ی گسترش مدارس خصوصی» با حضور ناصر فکوهی، حسین راغفر و محمد مالجو در دانشکده علوم اجتماعی تهران به همت انجمن علمی-دانشجویی جامعه‌شناسی دانشگاه تهران برگزار شد. در ابتدای نشست به اهداف این پروژه‌ی پژوهشی، فعالیت های انجام‌شده و نتایج به دست آمده به طور اجمالی اشاره شد. بر اساس نتایج به دست آمده‌ی این پژوهش، روند خصوصی‌سازی مدارس موجبات بازتولید شکاف اقتصادی و نابرابری اجتماعی را فراهم آورده است و افزایش بودجه توسط دولت برای ساختار بوروکراتیک، کهنه و ناکارآمد آموزش و پرورش نجات‌بخش نخواهد بود. آنچه در زیر می‌خوانید گزارشی از سخنان محمد مالجو در این نشست است.

فقر و فلسفه

فقر و فلسفه

«کارگران چگونه فکر مى‌کنند؟ این پرسش به پرسش اساسى‌ترِ دیگرى راه مى‌دهد که به‌واقع بنا بوده‌است مسئله اصلى فلسفه باشد: «زندگى خوب» چه زندگى‌اى است و چگونه تحقق مى‌یابد؟» امید مهرگان در این نوشته به این موضوع از دریچه تناقض‌ها و تنش‌های کار فکری و کار یدی با یک‌دیگر می پردازد. این‌که آیا این دوگانه بازتاب و تشدید‌کننده همان تقسیم کار و تعیین هویت اجتماعی نیست؟ این که کار فکری و کار یدی در تفکیک از یک‌دیگر در واقع همان تثبیت نقش‌ها و کارکردها و به همین واسطه عدم رهایی سوژه‌های انسانی است.
سگ/گرگ

سگ/گرگ

یادداشت پیش‌رو  به بررسی شخصیت‌های اصلی فیلم «پذیرایی ساده» ساخته‌ی مانی حقیقی و  امیررضا کوهستانی می‌پردازد. متن ممکن است داستان یا بخش‌هایی از آن را لو دهد.
طوفانی در راه است

طوفانی در راه است

«شوالیه‌ی تاریکی بر می‌خیزد» در کدام سو ایستاده‌ است؟ آیا ما شاهد فیلمی با بیان مستقل هستیم که جدا از نظام ارزشی فیلم‌سازی هالیوودی، می‌خواهد جامعه‌ی رو به زوال سرمایه‌داری را نقد کند، از گسست در ارزش‌های سرمایه‌داری خبر ‌دهد و شکاف ایدئولوژی را نمایش دهد؟ یا چیز دیگری در جریان است، و فیلم می‌خواهد این شکاف ایدئولوژی را پر کند؟
عکس خندان نظامیان قاتل اعراب در کتب درسی

عکس خندان نظامیان قاتل اعراب در کتب درسی

نویسنده: امیرحسین نیکزاد ، رضا نوری‌زاده | در اثنای جنگ، 85 تا 95درصد از یهودیان اسراییل، از سیاست جنگ‌طلبانه دولت راست‌کیش نتانیاهو حمایت کرده‌اند و حمایت عمومی از حمله زمینی به «غزه» در فاصله 25تیر تا اول‌ مرداد، از کمتر از 40درصد به 60درصد رسیده است. از سوی دیگر در فاصله همین‌روزها انتشار اخبار کشتار غیرنظامیان، به‌خصوص تصاویر کودکان خونین و سوخته، عواطف عموم مردم جهان را علیه نظامیگری اسراییل، یکپارچه کرد. پرسش ما این است؛ شکاف میان منظر ساکنان اسراییل و ساکنان مناطق دیگر جهان، در چه چیزی ریشه دارد؟