نوشته در شب

آرشیو یادداشت‌ها با برچسب

استبداد

تعداد مطالب: 8

تاریخ انتقادی باید زیست کنونی را تحلیل کند

تاریخ انتقادی باید زیست کنونی را تحلیل کند

فهم استعمارزده و نه غرب‌زده درک مفهوم دگرگونی در لحظه اکنون را یک‌سره ناممکن می‌کند و بعد شما مسیر تاریخی زندیه تا امروز را تحت عنوان سنت نام‌گذاری کنید. مدرن بودن تنها یک وضعیت و حالت و فرم روابط اجتماعی ست و لزوما نه بد است و نه خوب و تاریخ اجتماعی باید بتوان این وضعیت را توضیح بدهد تا درک درستی از وضعیت داشته باشیم.

جوک‌های شوروی یا شوخ‌طبعی سیاسی روسی؛ از کج‌فهمی فرهنگی تا کج‌فهمی سیاسی

جوک‌های شوروی یا شوخ‌طبعی سیاسی روسی؛ از کج‌فهمی فرهنگی تا کج‌فهمی سیاسی

«ملت ما سالهاست که لبه پرتگاه ایستاده‌است. یک بار هم که شده، بیایید یک قدم به جلو برداریم!» و ده‌ها هزار جوک‌ دیگر. دانشمندان غربی سالها به جمع‌آوری جوک‌های سیاسی در اتحاد جماهیر شوروی پرداخته‌اند و آنها را در بستر استبداد و پروپاگاندای حزب کمونیستی حاکم تحلیل کرده‌اند. اما آیا این ژانر توسط صاحب‌نظران و سیاستمداران به درستی فهم شده‌است؟ این مقاله نظرگاهی متفاوت را درباره شوخ‌طبعی و بدگمانی سیاسی در روسیه، از سلطنت تزاری تا دولت ولادیمیر پوتین، ارائه می‌کند.
مروری بر کتاب «مدرنیزاسیون و حاکمیت پسا-استعماری در ایران؛ رساله‌ای در باب دولت» اثر ابراهیم توفیق

مروری بر کتاب «مدرنیزاسیون و حاکمیت پسا-استعماری در ایران؛ رساله‌ای در باب دولت» اثر ابراهیم توفیق

ابراهیم توفیق در کتاب «مدرنیزاسیون و حاکمیت پسا-استعماری در ایران؛ رساله‌ای در باب دولت» می‌کوشد با تمرکز بر برهه‌ی زمانی پس از مصدق که خود آن را آغاز مرحله‌ی هم‌چنان متداوم پسا-استعماری در ایران می‌خواند، رویکردی تازه به توسعه‌ی دولت و اقتصاد سیاسی ایران تحت حاکمیت سلسله‌ی پهلوی عرضه کند.

اساطیر اصلاح‌طلبانه

اساطیر اصلاح‌طلبانه

نظریه استبداد ایرانی بر علوم انسانی و به ویژه علوم اجتماعی ما سایه پررنگی انداخته است؛ به‌طوری که هرگونه تغییر و تحول اجتماعی و سیاسی را براساس منطق استبداد و تکرار مجدد آن تفسیر می‌کند، گویی هرگونه تغییر بیرون از منطق استبداد-شورش-استبداد قرار ندارد و از خاص بودگی و تمایز برخوردار نیست.
مردمان میدان، نوارهایی که هم پا داشتند هم هدف

مردمان میدان، نوارهایی که هم پا داشتند هم هدف

این عکس عکسِ بدی است. اصولاً عکس رسانۀ خوبی نیست. سوء‌تفاهم نشود! منظورم این است که مبادا گمان کنیم عکس‌ها واقعیت را نشان می‌دهند. نه! عکس‌ها بیش از آن‌که چیزی را نشان دهند چیزهایی را پنهان می‌کنند. این عکس هم از این قاعده مستثنا نیست. خیلی‌ها در گردهماییِ این جمعیت بوده‌اند که نشانی از آن‌ها در این عکس نیست. زنانِ انقلاب ۵۷ کجایند؟ نه فقط زنان، که بسیاری دیگر از نیروهای سیاسی/اجتماعیِ دخیل در این انقلاب، از هواداران حزب توده بگیرید تا هواداران مجاهدین خلق و بسیاری دیگر از قاب این عکس بیرون مانده‌اند. این عکس، مثل هر عکس دیگری از انقلاب ۵۷ نه فقط تصویری واقعی از آرایش نیروهای اجتماعی/سیاسی را در این رخداد نشان نمی‌دهد، که حبس‌مان می‌کند در یک لحظه و فرایندهای پیش و پسِ رویدادی را که تصویر می‌کند از قلم می‌اندازد. خلاصه که، شاتر دوربین عکاس که باز می‌شود نورِ واقعیت چشم‌مان را می‌زند و بر بخش مهمی از آن کور می‌کند. همین است که می‌گویم عکس رسانۀ شفافی برای واقعیت نیست.

شورش، استبداد و دیگر هیچ!

شورش، استبداد و دیگر هیچ!

ابراهیم توفیق در یادداشتی که برای نشریه ایران فردا نوشته است، در پاسخ به چراییِ بازتولید استبداد در ایران، اصل و اساس مطرح ساختن چنین پرسشی را به چالش می‌کشد. از نظر توفیق بازی پرسش-پاسخ استبداد ایرانی، از درون روان‌پریش پرسشگرانی به ما تحمیل می‌شود که «سکون درون خود را غیب‌گویانه و مستبدانه به تمامی هستی تاریخ ما فرامی‌فکنند». وی دست‌اندرکاران نشریه «ایران فردا» و دیگر بازیگران بازی پرسش-پاسخ استبداد را به‌جای دامن زدن به این بازی، به طرح پرسش در خصوص «شرایط تاریخی امکان و کارکردهای سیاسی-اجتماعی و فرهنگی این بازی حقیقت نما» فرامی‌خواند.