چهل درصد از «زندانیان شاغل»، در مراکز عمومی و خصوصی خارج از زندان کار می‌کنند

چهل درصد از «زندانیان شاغل»، در مراکز عمومی و خصوصی خارج از زندان کار می‌کنند

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی اشتغال و حرفه‌آموزی سازمان زندان‌ها به ارائه آماری درباره نیروهای کار در زندان‌ها پرداخته و خبر داده که ۳۹/۹ درصد از «زندانیان شاغل» در مراکز و موسسات عمومی و خصوصی خارج از زندان به کار مشغول‌اند. بر اساس آمار اعلام شده توسط احمد راهرو خواجه، در حال حاضر تعداد ۷۲۷ کارگاه اشتغال و مجتمع کشاورزی در زندان‌های کشور وجود دارد و فرآیند اشتغال در زندان‌ها به پنج شاخه صنعت، کشاورزی، خدمات، صنایع دستی و اعزام به کار تقسیم می‌شود. طبق آخرین آمار و در ۶ ماهه نخست سال ۹۷ ، ۱۰/۴ درصد زندانیان شاغل در بخش صنعت، ۲/۶ درصد در بخش کشاورزی، ۲۱/۸ درصد در بخش خدمات، ۲۵/۴ درصد در بخش صنایع دستی و ۳۹/۹ درصد در بخش اعزام به مراکز عمومی و خصوصی خارج از زندان به کار مشغول به کار هستند.

وی محل کار زندانیان را به دو دسته موسسه‌های درون زندان و موسسه‌های خارج از سازمان تقسیم کرده و گفته «این موسسات ممکن است در مالکیت سازمان باشد یا به سایر سازمان‌های دولتی یا غیردولتی یا عام المنفعه یا موسسات خیریه یا تعاونی‌ها یا بخش خصوصی تعلق داشته و زندان مجاز به استفاده از آنان باشد».

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی اشتغال و حرفه‌آموزی سازمان زندان‌ها اشتغال و حرفه‌آموزی را «یکی از مهمترین ارکان برنامه‌های اصلاحی و تربیتی در تمامی زندان‌های کشور» توصیف کرده و مبنای استدلالی خود را نیز آراء میشل فوکو، متفکر فرانسوی، قرار داده است؛ «میشل فوکو فیلسوف اجتماعی و روان شناس تاریخی فرانسوی در ابتدای اثر ارزشمند «مراقبت و تنبیه» نشان داده است که زیست در زندان‌های جدید به نحو فزآینده‌ای شبیه به زیست آدمی در اجتماعات آزاد می‌شود. یکی از نشانه‌های گسست از نظام پیشامدرن زندان، اشتغال به کار زندانیان است».

فوکو در کتاب مذکور هدف از مراقبت‌ها در زندان را «تربیت انسان‌هایی مطیع و سودآور در جامعه» می‌داند و به نقد ساز و کار زندان‌ها و تکنیک‌های انضباطی در نهادهایی مانند زندان‌ها، مدارس، بیمارستان‌ها و.. می‌پردازد. او شیوه مراقبت از انسان‌ها در جوامع مدرن را به فضای زندان تشبیه و از آن انتقاد می‌کند.

بحث واگذاری زندان‌ها به بخش خصوصی و بهره‌گیری از نیروی کار زندانیان در دهه اخیر بیش از گذشته مطرح شده و هرچه بیشتر در حال عملیاتی شدن است؛ برای نمونه سال پیش مدیرکل زندان‌های استان اصفهان از «بخش خصوصی» خواست اقدام به ساخت اردوگاه‌های کار کنند و اعلام کرد «اداره کل زندان‌ها آماده است نیروی کار اردوگاه‌های ساخته شده توسط بخش خصوصی را تامین کند». مدیر بنیاد تعاون زندانیان استان اصفهان امسال دستمزد زندانیان مشغول به کار در کارگاه‌های زندان مرکزی اصفهان را ماهانه از ۳۰ هزار تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان عنوان کرد.

رییس هیات مدیره بنیاد تعاون زندانیان کشور اردیبهشت امسال اعلام کرده بود «۵۰ هزار نفر از مددجویان زندان‌ها در کشور در حال اشتغال و کار هستند» و مدیرعامل این بنیاد از تولید ۳۵۰۰ نوع کالا توسط زندانیان در ۸۰۰ مجموعه تولیدی خبر داده بود.