اگر دانشمندانِ مرد، زن بودند

آرشیو یادداشت‌های

دانش

تعداد مطالب: 210

چهره‌ی بردگیِ آفریقایی‌ها در ایران عصر قاجار

چهره‌ی بردگیِ آفریقایی‌ها در ایران عصر قاجار

خرید و فروش بردگان آفریقایی در خلیج فارس به پیش از دوره اسلامی برمی‌گردد. روایت‌های قرون وسطایی به شکلی پراکنده به بردگانی اشاره دارند که به‌عنوان مستخدمین خانگی، محافظان، سرباز و دریانوردان در خلیج فارس و از جمله جایی که امروز در جنوب ایران واقع است، به کار مشغول بودند. این رویه از میان قرن‌ها امتداد داشته و دچار رشد و نمو شده است. در تاریخ مدرن ایران، آفریقایی‌ها عضو جدایی‌ناپذیر خانه‌های افراد صاحب امتیاز بودند. مردان سیاه عمدتا اخته (خواجه) بودند و در داخل حرمسرا و خانه‌های شاه کار می‌کردند، در حالی‌که زنان سیاه مستخدمان زنان ایرانی بودند. موضوع بردگی آفریقایی به‌رغم دیرینه بودن، در ایران به ندرت مورد بحث و یا حتی مورد تایید قرار گرفته است. بخشی از آن به دلیل اینست که پژوهشی جامع در مورد بردگی آفریقایی در ایران انجام نشده است. اما عکس‌هایی وجود دارند که حضور بردگان در آنها مشهود است. بخشی از این عکس‌ها در طول چهار سال گذشته مورد توجه پدرام خسرونژاد، انسان‌شناس، قرار گرفته است.

چرا حفظ زبان‌ها اهمیت دارد؟

چرا حفظ زبان‌ها اهمیت دارد؟

جنگ قدرت در عرصه سیاست و مناسبات جهانی وجه‌ای دارد که کمتر به آن توجه می‌شود؛ زبان. زبان قدرت ‌می‌آورد و قدرت موجب حفظ یا نابودی یک زبان می‌شود. جهان امروز ما جهان انقراض‌هاست. نه فقط انقراض گونه‌های جانوری و زیستی، که انقراض گونه‌های متنوع زبانی و فرهنگی. زبان‌ها همواره در حال نابودی، تغییر شکل، و تولد بوده‌اند، اما امروز این مسیر تقریبا یک‌طرفه شده؛ زبان‌ها یکی پس از دیگری می‌میرند و اما به ندرت زبانی جدید متولد می‌شود. این نوشتار به وضعیت فعلی زبان‌ها و اهمیت حفظ آنها می‌پردازد.
نژاد، برده‌داری و لغو آن در ایران

نژاد، برده‌داری و لغو آن در ایران

در سال ۱۳۰۷ خرید و فروش برده در ایران منع و برده‌داری لغو شد. بر خلاف تصور عمومی، برده‌داری در ایران پیشینه‌ تاریخی دارد؛ پیشینه‌ای که به فراموشی سپرده شده و عمدتا انکار می‌شود. گویی با فراموشی دسته‌جمعی، خود نهاد برده‌داری نیز از تاریخ ایران حذف می‌شود. بیتا بقولی‌زاده در این مصاحبه رادیویی از روند منع خرید و فروش برده در ایران و نهایتا لغو برده‌داری می‌‌گوید و چگونگی حذف این نهاد خشونت‌آمیز از خاطره جمعی ایرانیان را بررسی می‌کند.  
ما مشتری نیستیم؛ کالاییم

ما مشتری نیستیم؛ کالاییم

توانا بود هر که دانا بود. این جمله شاید بهترین بیان وضعیت امروز ما در ارتباط با غول‌های اینترنتی‌ای همانند گوگل، فیسبوک و صنعت داده‌های بزرگ باشد. هر که در مورد ما بیشتر می‌داند، تسلط بیشتری بر ما دارد. رابطه‌ای که ما به عنوان کاربر با شرکت‌هایی همانند گوگل و فیس‌بوک برقرار کرده‌ایم به معامله‌ای فاوستی می‌ماند. معامله‌ای که ما در آن خصوصی‌ترین اطلاعات خود را در برابر تعدادی سرویس رایگان اینترنتی در اختیار این شرکت‌ها قرار داده‌ایم. اطلاعات خصوصی‌ای که اکثریت‌مان هیچ ایده‌ای نداریم که چه استفاده‌ای از آنها می‌شود و در اختیار چه کسانی قرار می‌گیرند. آیا چنین معامله‌ای عادلانه است؟ آیا کابران از ابعاد داده‌هایی که جمع‌آوری و پردازش می‌شوند باخبرند؟ آیا این تهدیدی برای دولت‌هاست یا فرصتی برای حکمرانی همه‌جانبه؟ از طرفی دیگر اگر داده‌های بزرگ و سرویس‌های اینترنتی مرتبط با آن لازم و به درد بخورند آیا آلترناتیوی جز آنچه غول‌های اینترنتی در برابرمان قرار می‌دهند قابل تصور نیست؟ به دنبال پاسخی برای این سوال‌ها با جادی، فعال و نویسنده در حوزه تکنولوژی و اینترنت گفتگو کردیم.
پتانسیل رادیکال داده‌های بزرگ

پتانسیل رادیکال داده‌های بزرگ

داده‌های بزرگ یا بیگ دیتا امروزه یکی از مهمترین و ارزشمندترین کالاهای سرمایه‌داری است. هر روز به شرکت‌ها و سرویس‌هایی که در واقع از راه تحلیل و جمع‌آوری داده‌های بزرگ درآمد کسب می‌کنند افزوده می‌شود. داده‌های بزرگ در حال حاضر جهت پیش‌بینی رفتار انسان‌ها جهت سودآوری بیشتر و کنترل سیاسی مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما آیا این تنها پتانسیل این داده‌هاست؟ این متن سعی می‌کند به این سوال پاسخ دهد.

۷ نکته که باید درباره آریایی قهرمان و عرب سوسمار‌خور بدانید

۷ نکته که باید درباره آریایی قهرمان و عرب سوسمار‌خور بدانید

باورهای ما ایرانی‌ها درباره هویت خودمان چه قدر مبنای واقعی دارند؟ تصویر ما از نژاد آریایی و عرب چه قدر واقعی است؟ مرزهایی که روی نقشه‌ها و توی ذهنمان میان ایرانیان و عرب‌ها کشیده‌ایم، کمتر از آن چیزی که فکر می‌کنید سخت و استوارند.