جامعه‌شناس از منظر باومن مسئول است؛ نوشتار جامعه‌شناختی نیز از این رو نوشتاری است مسئولانه. این مسئولیت چیزی نیست جز «پرسش مداوم جامعه از خود» چرا که «جامعه بیمار است اگر سوال کردن از خود را متوقف کند».

در شهر کوچک پوزنان لهستان به دنیا آمد. کودکی‌اش سر نیامده بود که جنگ جهانی دوم آغاز شد. به عنوان یک لهستانی و همچنین یک یهودی آواره شد. به زودی به ارتش مقاومت لهستان پیوست. ابتدا علیه نازی‌ها جنگید. سپس به عنوان چپ‌گرایی ضدصهیونیسم با خانواده‌اش به نزاع پرداخت. از خانواده گسست و ساکن جهان شد. خود را تبعیدی در جهان می‌دانست. نه اینکه خانه‌ای نداشت که از قضا جهان خانه‌ی او شد.

زیگموند باومن، استاد برجسته جامعه‌شناسی و نظریه اجتماعی، سالها در دانشگاههای انگلیس تدریس کرد و در ۹۱سالگی چشم از جهان فرو بست.

متن فشرده و درخشان زیر، ترجمه فصل ۴۳ کتاب راهنمای پژوهش کیفی است که به ویراستاری نورمن دنزین و ایوونا لینکلن است در سال ۲۰۰۵ توسط انتشارات sage منتشر شده است و ترجمه کامل آن در دست انتشار است.

باومن در این فصل از «نوشتن جامعه‌شناختی» سخن به میان آورد. او نوشتن را به «شعر»، «تاریخ»، «خانه»، «تبعید»، «بالقوه‌گی‌های آدمی»، «مسئولیت»، و «افشاگری» پیوند می‌زند.  

جای شگفتی نیست که باومن از «اندیشیدن در کسوت یک مسافر» دفاع کند؛ او خود در طول عمرش «مسافری» بود در جهانی آکنده از خون و خشم، آشویتس و جنگ سرد، تبعید و اجبار. باومن، این «تبعیدی ابدی»، از بنای خانه‌ای در تقاطع فرهنگ‌ها دفاع می‌کند و از «خلق کردن» به معنای «شکستن قانون» یا رویه‌ای معمول و مرسوم سخن می‌گوید. او از جهانی سخن به میان می‌آورد که در آن «لازم است به سردرگمی و حیرتِ مداوم و حرکت در طولِ جاده‌هایی با جهت‌های نامشخص و نامعیّن خو گرفت». در چنین جهانی که دیوانه‌ی سرعت و شتاب است باومن از تامل و درنگ سخن می‌گوید. نوشتن جامعه‌شناختی همین حزم و تامل در راه رفتن بر روی «لایه نازک یخی» است که از «تقدیرگرایی» روی برمی‌گرداند و خلاقانه می‌اندیشد.

جامعه‌شناس از منظر باومن مسئول است؛ نوشتار جامعه‌شناختی نیز از این رو نوشتاری است مسئولانه. این مسئولیت چیزی نیست جز «پرسش مداوم جامعه از خود» چرا که «جامعه بیمار است اگر سوال کردن از خود را متوقف کند». جامعه‌شناس «افشاگر» است و «افشاءکردن سرآغاز راهی است در نبرد علیه‌ فلاکت بشری».

پی‌دی‌اف متن نوشتن جامعه‌شناختی را بخوانید.